ต้อลม ภาวะเสื่อมสภาพของเยื่อบุตา

ต้อลม ต้อลมและต้อเนื้อ Pinguecula and Pterygium
ต้อ ลม เป็นก้อนสีขาวเหลือง ที่อาจเรียบหรือนูนเล็กน้อยอยู่บนเยื่อตาที่คลุมตาขาว พบอยู่ทางด้านข้างของกระจกตา ส่วนต้อเนื้อมีลักษณะเหมือนแผ่นเนื้อสีแดง รูปสามเหลี่ยม งอกมาจากบริเวณเยื่อตาโดยมียอดสามเหลี่ยมอยู่ทางด้านกระจกตา ต้อเนื้อจะค่อยๆ โตอย่างช้าๆ มีขนาดหลากหลายตั้งแต่ขนาดเล็กและดูฝ่อ จนถึงขนาดใหญ่ โตอย่างรวดเร็วและมีเส้นเลือดมาเลี้ยงจำนวนมาก ถ้าเป็นมาก อาจลามเข้าถึงกลางกระจกตาและปิดบังการมองเห็นได้ ต้อเนื้อเป็นเนื้องอกที่ไม่อันตราย ทั้งต้อลมและต้อเนื้อไม่ใช่มะเร็ง
ทั้ง ต้อลมและต้อเนื้อ มักถูกพบที่หัวตามากกว่าหางตา อย่างไรก็ตามอาจพบบนตาขาวทางด้านหัวตา หางตา หรือพบทั้งสองตำแหน่งได้ในคราวเดียวกัน ต้อลมต่างจากต้อเนื้อตรงที่ต้อลมจะไม่ลุกลามไปบนกระจกตา ต้อลมและต้อเนื้ออาจมีการอักเสบ ทำให้มีอาการแดง เคืองและปวดตาได้ ต้อลม.

ต้อลม
ต้อลม สาเหตุของการเกิดต้อลมและต้อเนื้อ
ต้อลม เกิดจากการเสื่อมของเส้นใยคอลลาเจน (collagen fibers) ในเยื่อตา สาเหตุหลักไม่ได้เกิดจากลมเหมือนชื่อ แต่เกิดได้จากหลายสาเหตุ ส่วนใหญ่สัมพันธ์กับการได้รับรังสีอัลตราไวโอเลต (Ultraviolet, UV) ที่มีในแสงแดดเป็นเวลานาน ร่วมกับการสัมผัสกับลม ฝุ่น ควัน และความร้อนที่ทำให้เกิดการระคายเคืองของเยื่อตา ส่วนต้อเนื้อ เกิดจากการเสื่อมของคอลลาเจน (elastotic degeneration of collagen)  และการมีเนื้อเยื่อพังผืด (fibrovascular tissue) เกิดขึ้น แม้ว่าชื่อโรคจะมาจากลักษณะที่เหมือนก้อนเนื้อ แต่สาเหตุของการเกิดไม่เกี่ยวข้องกับการรับประทานเนื้อเลย โดยมีสาเหตุเหมือนต้อลม และมีรังสี UV เป็นสาเหตุหลัก
อาการ
ผู้ที่เป็นต้อลมและต้อเนื้อ  จะมีอาการที่หลากหลายตั้งแต่ไม่มีอาการเลยจนถึงมีอาการตาแดง บวมคันตา  เคืองตา แสบตา  น้ำตาไหล โดยทั่วไปต้อลมและต้อเนื้อจะไม่ทำให้เกิดตามัว ยกเว้นต้อเนื้อที่เป็นมากและลามเข้ามากลางกระจกตา ซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับเยื่อตาที่มีการยกตัวขึ้น และกระจกตาที่อยู่รอบๆ
การรักษา
1. ใส่แว่นกันแดด  เมื่อออกกลางแจ้งเพื่อลดการโดนรังสี UV และลดอาการต่างๆ
2. กรณีที่เป็นไม่มาก ไม่มีอาการผิดปกติ สามารถปล่อยทิ้งไว้ได้โดยไม่มีอันตราย
3. ถ้ามีอาการ อาจใช้ยาหยอดตาหรือสารหล่อลื่น เช่น น้ำตาเทียม ยาหยอดตาผสมสเตียรอยด์ในระยะสั้น เพื่อบรรเทาอาการระคายเคืองตาและทำให้ตาไม่แดง  แต่อย่างไรก็ตาม ยาหยอดตาไม่สามารถทำให้ต้อลมและต้อเนื้อหายไปได้
4. การผ่าตัด  ทำในกรณีต้อเนื้อลุกลามเข้าไปบนกระจกตาพอสมควร  มีการมองเห็นลดลงจากต้อเนื้ออย่างผิดปกติ หรือเพื่อความสวยงาม ถ้าเป็นน้อย ไม่จำเป็นต้องทำผ่าตัด  ส่วนต้อลมนั้นไม่จำเป็นต้องผ่าตัดออกเพราะไม่มีอันตรายต่อตา การผ่าตัดลอกต้อเนื้อมีหลายวิธี การเลือกวิธีผ่าตัดขึ้นกับสภาพต้อเนื้อและคนไข้
หลังผ่าตัดลอกต้อเนื้อ
ควรพบแพทย์ตามนัด และสวมแว่นกันแดดอย่างต่อเนื่อง เมื่อออกกลางแจ้ง เนื่องจากในบางรายอาจกลับเป็นซ้ำได้  ต้อเนื้อที่เป็นซ้ำมักจะมีลักษณะที่หนา แดงกว่าเดิม  และการลอกอีกครั้งจะทำยากกว่าครั้งแรก ต้อลม.